Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort met EMDR, is een therapie voor mensen die last blijven houden van de gevolgen van een schokkende ervaring.

EMDR is een relatief nieuwe therapie. Een eerste versie van EMDR werd in 1989 beschreven door de Amerikaanse psychologe Francine Shapiro. In de jaren daarna werd deze procedure verder uitgewerkt en ontwikkeld tot een volwaardige en effectieve therapeutische methode.

Voor welke klachten is EMDR bedoeld?

Bepaalde gebeurtenissen kunnen diep ingrijpen in het leven van mensen. Een groot deel van de getroffen mensen 'verwerkt' deze ervaringen op eigen kracht. Bij anderen ontwikkelen zich psychische klachten. Vaak gaat het om herinneringen aan schokkende gebeurtenissen die zich blijven opdringen, bijvoorbeeld angstwekkende beelden (herbelevingen, flashbacks) en nachtmerries of schrik- en vermijdingsreacties.
Uitgangspunt is telkens dat deze klachten zijn ontstaan als gevolg van een of meer beschadigende ervaringen. Daarmee worden gebeurtenissen bedoeld die in het geheugen van de persoon dusdanige sporen hebben nagelaten dat hij of zij er nu nog steeds last van heeft. Voorbeelden daarvan zijn emotionele verwaarlozing, akelige ervaringen op medisch gebied, werkgerelateerde gebeurtenissen en andere beschamende, pest- of verlieservaringen. De belangrijkste insteek is te helpen de herinneringen aan deze gebeurtenissen te verwerken, met de bedoeling daarmee de klachten te verminderen of te doen ophouden.

Hoe gaat EMDR in z'n werk?

Eerst wordt meer informatie over de traumatische beleving verzameld. Hierna wordt het verwerkingsproces opgestart. Er wordt aan de persoon gevraagd de gebeurtenis opnieuw voor de geest te halen maar nu in combinatie met een afleidende stimulus bijvoorbeeld geluiden (klikjes, die afwisselend links en rechts worden aangeboden) of een heen en weer bewegende hand. De aandacht dient hierop te worden gericht. Vervolgens wordt gevraagd wat er bij de persoon in gedachten naar boven komt. De EMDR-procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties. Na elke set oogbewegingen/klikjes wordt gevraagd zich te concentreren op de meest opvallende verandering, waarna er een nieuwe set volgt. De sets oogbewegingen of klikjes zullen er langzamerhand toe leiden dat de herinnering haar kracht en emotionele lading verliest.

Zijn er ook nadelige effecten?

Na afloop van een EMDR-sessie kunnen de effecten nog even doorwerken en dat is goed. Toch kan dit in sommige gevallen de persoon het idee geven even de regie kwijt te zijn, bijvoorbeeld als er nieuwe beelden of gevoelens naar boven komen. Vaak is het dan een geruststelling om te weten dat dit in de regel niet langer dan drie dagen aanhoudt. Daarna is er als het ware een nieuw evenwicht ontstaan. Het is aan te bevelen dat de persoon een dagboekje bijhoudt en opschrijft wat er naar boven komt. Deze aantekeningen kunnen dan in de volgende zitting besproken worden.